පියයුරු පිළිකාවට එරෙහි සටනට ඔබත් 'නාරි' සමඟ එක්වන්න!

ලිපි අංක: 02

මේ පියයුරු පිළිකා පිළිබඳව දැනුවත් කිරීමේ මාසයයි. 

අද වන විට පියයුරු පිළිකාව ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තාවන්ට සමාජීය හා සෞඛ්‍ය වශයෙන් අභියෝගයක් වී තිබෙනවා. ඒ නිසාවෙන්, රෝගය වර්ධනය වීමට පෙර හඳුනාගැනීමේ හැකියාව හා ඒ පිලිබඳ දැනුවත්භාවය ඉතා වැදගත් වේ. එයට පිලියම් ලෙස, “නාරී ව්‍යාපෘතිය”  යටතේ, පියයුරු පිළිකා පිළිබඳ දැනුම ජනතාව අතර පුළුල් වශයෙන් සමාජගත කරමින් සිටිනවා. එහි අරමුණ වන්නේ රෝගය මුල් අදියරේම හඳුනා ගැනීමට කාන්තාවන්ට අවශ්‍ය දැනුවත්භාවය ලබාදීම සහ ඔවුන්ට හිතවත් මෙන්ම ආරක්ෂිත පරිසරයක් සකස් කිරීමයි.

කාන්තාවන් අතර බහුලවම වාර්තා වන පිළිකා වර්ගයක් වන, පියයුරු පිළිකාව (Breast Cancer) පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගැනීම අතිශය වැදගත් වේ. එය කුමක්ද, ඇතිවන්නේ කෙසේද සහ ශරීරය පුරා පැතිරෙන්නේ කෙසේද යන්න මෙහි විස්තර කෙරේ. පිරිමින්ට ද මෙම රෝගය ඇතිවිය හැකි වුවත්, එය වැඩිපුරම බලපාන්නේ කාන්තාවන්ටයි.

• පියයුරු පිළිකාව යනු කුමක්ද?

පියයුරු පිළිකාව යනු, පියයුරේ ඇති සෛල අසාමාන්‍ය ලෙස සහ පාලනයකින් තොරව වර්ධනය වී ගෙඩියක් (Tumor) නිර්මාණය වීමයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම පිළිකා සෛල වර්ධනය වීම ආරම්භ වන්නේ පියයුරේ කිරි නිපදවන ග්‍රන්ථිවල (Lobules) හෝ කිරි තන පුඩුවට ගෙන යන නාලවල (Ducts) අභ්‍යන්තර ආස්තරණයෙනි.

• එය ඇතිවන්නේ කෙසේද?

පිළිකාවක් ඇතිවන්නේ ශරීරයේ සෛලවල DNA වලට හානි වීමක් හෝ විකෘති වීමක් (Mutation) සිදුවීම හේතුවෙනි. සාමාන්‍ය සෛල නිශ්චිත රටාවකට අනුව වර්ධනය වී බෙදී යන අතර, හානි වූ විට මිය යයි. නමුත්, පිළිකා සෛලවල DNA වෙනස්වීම් නිසා ඔවුන් පාලනයකින් තොරව වර්ධනය වී බෙදී යන අතර, මිය නොයයි. එම අසාමාන්‍ය සෛල සමූහය පිළිකාමය ගෙඩියක් ලෙස වර්ධනය වේ.

• අවදානම් සාධක:

බොහෝ පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමට නිශ්චිත හේතුවක් නොදන්නා නමුත්, ඇතැම් අවදානම් සාධක බලපාන බව සොයාගෙන ඇත.

1. ලිංගභේදය සහ වයස: කාන්තාවන් වීම (පිරිමින්ට වඩා සිය ගුණයකින් වැඩි අවදානමක්), වයස අවුරුදු 40-50 න් පසු වයස්ගත වීම.

2. ජානමය සාධක: BRCA1 සහ BRCA2 වැනි ජානවල උරුම වන විකෘතිතා.

3. පවුල් ඉතිහාසය: සමීපතම ඥාතියෙකුට (මව, සහෝදරිය වැනි) පියයුරු පිළිකාවක් වැළඳී තිබීම.

4. හෝමෝන නිරාවරණය: අඩු වයසින් වැඩිවියට පත් වීම (අවුරුදු 12ට පෙර) හෝ ආර්තවහරණය ප්‍රමාද වීම (අවුරුදු 55න් පසු) නිසා එස්ට්‍රජන් (Estrogen) හෝමෝනයට දිගු කාලයක් නිරාවරණය වීම.

5. ප්‍රජනක ඉතිහාසය: දරුවන් නොමැති වීම හෝ වයස අවුරුදු 30න් පසු පළමු දරු උපත සිදුවීම.

6. ජීවන රටාව: තරබාරුකම, මධ්‍යසාර භාවිතය සහ ප්‍රමාණවත් ව්‍යායාම නොමැති වීම.

• එය පැතිරෙන්නේ කෙසේද?

මුල් අවධියේදී (Stage 0 - Ductal Carcinoma In Situ) පිළිකා සෛල ආරම්භ වූ ස්ථානයේම සීමා වී තිබිය හැක. නමුත් පිළිකාව වර්ධනය වන විට, එය වටා ඇති නිරෝගී පියයුරු පටක ආක්‍රමණය කර පැතිර යා හැක. මෙය ආක්‍රමණශීලී පියයුරු පිළිකාව (Invasive Breast Cancer) ලෙස හැඳින්වේ. පිළිකා සෛල ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් කරා පැතිර යන්නේ ප්‍රධාන මාර්ග දෙකක් ඔස්සේ ය:

1. වසා පද්ධතිය (Lymphatic System): පිළිකා සෛල පියයුරේ වසා නාල (Lymph Vessels) වලට ඇතුළු වී, වසා තරලය ඔස්සේ ගමන් කර කිහිල්ලේ ඇති වසා ගැටිති (Axillary Lymph Nodes) කරා ළඟා විය හැක. පිළිකාව මුලින්ම පැතිරෙන බහුලම ස්ථානය වසා ගැටිති වේ.

2. රුධිර ප්‍රවාහය (Bloodstream): පිළිකා සෛල රුධිර නාලවලට ඇතුළු වී, රුධිරය ඔස්සේ ගමන් කර ශරීරයේ ඈතින් පිහිටි අවයව කරා ළඟා විය හැක. මෙම අවස්ථාව දුරස්ථ පැතිරීම හෙවත් මෙටාස්ටැසිස් (Metastasis) ලෙස හැඳින්වේ. පියයුරු පිළිකාව බහුලවම පැතිරෙන දුරස්ථ අවයව වන්නේ පෙනහළු, අක්මාව, ඇටකටු සහ මොළයයි.

ඉතින්, අපිත් දැනුවත් වී ආරක්ෂා වෙමු.

පියයුරු පිළිකා වැලැක්විය නොහැකි වුවද, කලින් හඳුනාගැනීම තුළින් එය සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කර ගැනීමේ හැකියාව ඉතා ඉහළය. වයස අවුරුදු 20 න් පසු ස්වයං පියයුරු පරීක්ෂාව සිදු කිරීම සහ වයස අවුරුදු 40න් පසු වෛද්‍ය උපදෙස් මත මැමෝග්‍රැෆි (Mammography) පරීක්ෂණ සිදු කිරීම අතිශයින් වැදගත් වේ. ඔබට හෝ ඔබේ පවුලේ සාමාජිකයෙකුට මෙම රෝග ලක්ෂණ හෝ අවදානම් සාධක ඇත්නම්, වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීමට පසුබට නොවන්න. දැනුවත් වීම සහ කඩිනම් පියවර ගැනීම ජීවිතය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඇති හොඳම මාර්ගයයි.